TPDL 2016

img_1392Begin september 2016 was ik bij het TPDL 2016 in Hannover. Het TPDL is een conferentie betreffende de theorie en praktijk van Digitale bibliotheken. Deze conferentie was tot 2011 bekend onder de naam ECDL (nee, niet het European Computer Driving Licence, maar dat was wel de reden van de naamswijziging) en wordt al bijna 20 jaar gehouden. img_1390
De conferentie werd gehouden in het Hannover Congress Centrum, wat op ongeveer 25 minuten lopen vanaf mijn hotel lag, naast de Hannover ZOO en een groot park.
De conferentie was een mix van keynotes, presentaties van wetenschappelijk onderzoek en workshops (soms hands-on). Hieronder een verslag van een deel van wat ik heb gezien.

De eerste keynote was door David Bainbridge (University of Waikato, Hamilton, New Zealand) met als titel “Mozart’s laptop”, wat mij intrigeerde. Op zich was het onderwerp interessant, namelijk over muziek in de Digitale Library, maar het ging eigenlijk niet over Mozart’s laptop. Ik had verwacht te horen hoe Mozart gebruik zou maken van een laptop als die beschikbaar was in zijn tijd. In plaats daarvan ging het over een systeem (Expediteee) waarin men op een gelijksoortige manier tekst, plaatjes, vector graphics en muziek kon opgeslaan en samenvoegen. Grappig was dat in muziek gezocht kon worden door “query by humming”. Hier werd gebruik gemaakt van audio finger printing. Ook werd Online Dynamic Time Warping (OTW) getoond. Dit is een techniek waarbij de computer de muziek kan volgen die van bijv. een iPad gespeeld wordt. Hiervoor is een soort OCR voor muziekschrift nodig zodat de computer de noten kan lezen en interpreteren, de gespeelde muziek moet geanalyseerd worden en hieruit wordt bepaald welk stuk van de muziek op dat moment wordt gespeeld. Zo kan de computer de bladmuziek op het juiste moment “omslaan”, zodat de musicus dat niet hoeft te doen.
Ook werd er een manier getoond om muziekvideo’s uit te breiden met extra lagen, zoals lyrics, scores, trivia en gitaarakkoorden. Deze lagen konden dan getoond worden terwijl de muziekvideo speelt.

Er was een presentatie waarin het volgende doel werd gesteld: spotify the sciences. Door het delen van verhalen kan meer onderzoek gedaan worden, dus deel de kennis met de wereld. Dat was the bereiken door bibliotheken, archieven en musea te verbinden, data delen makkelijk te maken, primaire data persistent beschikbaar te maken, een corpus moet clickable zijn (eenvoudig downloaden/gebruiken van hele selectie) en collaborative research moet beter ondersteund worden. Allemaal zaken waar iedereen het vast over eens is, maar wat toch lastig te bereiken zijn.

Er was een heel gepassioneerde presentatie van Annika Hinze: The challenge of creating geo-location markup for digital books. Leuk om naar te luisteren omdat de presentatrice duidelijk er heel enthousiast over was. Het ging over Literacy tourism (het boek lezen op de plaats waar het over gaat) en vooral over de problemen die overkomen moeten worden om de data te verkrijgen: welke soort kaart gebruik je? Het detailniveau is niet altijd hetzelfde namelijk en moet passen bij het boek. De hiërarchie in het verhaal is ook belangrijk. Soms gaat het hele verhaal over een bepaalde plek (bijv. een tuin), dit kan je dan aangeven als een gateway. Daarna gaat het verhaal over specifieke plekken binnen die plek (De Chinese tuinen), die je aangeeft als area. Ook kan er beschreven worden hoe je van een plek naar een andere plek loopt (bijv. van de Chinese tuinen naar de waterval), dit wordt aangegeven met een path. Tenslotte kan een specifieke plek worden beschreven (bijv. onder de waterval), dit is dan een point. img_1394
Om dit allemaal goed te kunnen doen moet de markup met de hand gedaan worden. Als een specifieke plek in het verhaal genoemd wordt, gaat vaak de tekst hierna ook nog over die plek of houdt daar verband mee. Omdat het handwerk is, moeten duidelijke instructies worden gegeven aan de personen die het uitvoeren om zoveel mogelijk consistente resultaten te krijgen.
Soms is het gewoon niet duidelijk om welke locatie het gaat (te globaal aangeduid), soms is de locatie niet te vinden, soms wordt er alleen maar gepraat of gedacht over een locatie, en soms zijn het fictionele locaties (platform 9 3/4 uit Harry Potter). De beslissingen die genomen worden hierover tijdens het maken van de markup, moeten dan ook onderbouwd opgeslagen worden.

David Wilcox van DuraSpace hield een workshop over Fedora 4, wat interessant voor ons is aangezien we Fedora 3 gebruiken in onze nieuwe repository infrastructuur en de overstap naar Fedora 4 een kwestie van tijd is. Fedora staat voor Flexible Extensible Durable Object Repository Architecture en is zoals gezegd de basis van onze repository infrastructuur. Het verschil tussen Fedora 3 en 4 is dat de laatste nog meer gebruik maakt van open standaarden, het alles opslaan als een web resource waarvan alle “eigenschappen” (properties zoals metadata) opgeslagen zijn als RDF triples. Hierdoor is Fedora 4 Linked Data Platform compatible. Hiernaast gebruiken ze open standaarden zoals Memento (voor versioning) en WebAccessControl (voor authorization, XACML wordt nog wel ondersteund).
Interessant is dat Fedora 4 echt terug naar de basis gaat; het gaat vooral om het duurzaam bewaren van de objecten en gerelateerde metadata en het heeft een API om objecten en metadata toe te voegen, lezen, wijzigen en verwijderen (CRUD), inclusief transactions en versioning. Alle andere zaken (zoals zoeken en afbeelden van objecten) worden uitbesteed aan andere componenten. Dit lijkt in eerste instantie nogal een mager systeem op te leveren wat eigenlijk niet veel kan. Maar op zich is die focus goed, want wat het wel doet, doet het als de beste. Andere componenten kunnen op een standaard manier gekoppeld worden aan Fedora 4. Ten eerste via de API. Ten tweede wordt bij elke gebeurtenis (event) binnen Fedora 4 een bericht uitgezonden, waarbij ze gebruik maken van de JMS standaard. Hier kunnen andere componenten naar luisteren en actie ondernemen als er een gebeurtenis is die hen interesseert. Ook kan bijvoorbeeld Apache Camel gebruikt worden om te luisteren naar de berichten, waarbij deze SOLR aanstuurt om de indexen bij te werken. Op deze manier is er een krachtige samenwerking mogelijk tussen componenten waarbij elk component doet waarin ie het beste is.
Zowel met Islandora en Hydra wordt nauw samengewerkt zodat deze componenten goed passen binnen Fedora 4.
In de pauze heb ik even met David Wilcox gepraat over Islandora en met name de CLAW. De CLAW is het project om de volgende generatie van Islandora te maken, die samen kan werken met Fedora 4 en Drupal 8. Hij wist niet precies wanneer de CLAW klaar zou zijn, maar wist wel te vertellen dat er een script zou zijn om makkelijk over te gaan naar de nieuwe versie en dat er gewerkt werd om dit nog makkelijker te maken.
Hierna hebben we nog gekeken naar de REST API die Fedora 4 gebruikt. Hier kan je ook zelf mee spelen op http://demo.fcrepo.org:8080/fcrepo/rest. Bedenk wel dat dit een test systeem is dat elke nacht opgeschoond wordt. Met behulp van SPARQL update kunnen de RDF triples gewijzigd worden. Voor meer informatie zie introducing-fedora-4 en hands-on-with-fedora-4.

Een andere interessante presentatie ging over Stylometrie (Jan Rybicki: Pretty Things Done with (Electronic) Texts: Why We Need Full-Text Access). Stylometrie is het tellen van de telbare kenmerken van teksten. Dus bijvoorbeeld het tellen van woorden, maar niet alleen enkele woorden maar ook woordgroepen. Je kan stylometrie gebruiken om teksten met elkaar te vergelijken door de “afstand” (distance) tussen twee of meerdere teksten te bepalen. Hierdoor kan je achterhalen of een tekst door een bepaald persoon is geschreven, of je kan de chronologie in bepaalde werken van een auteur nagaan.
Je kan ook de wijziging van taalgebruik door de jaren heen zien van een bepaald auteur. Ook kan je zien hoe een vertaler invloed heeft op de stijl van het boek. Jan Rybicki is zelf vertaler en drukt tot zijn spijt nogal een stempel op de vertaling; zijn eigen stijl is duidelijk terug te zien.
Met stylometrie heb je veel teksten nodig. Helaas is het moeilijk om (legaal) aan de teksten te komen, vooral als het budget beperkt is. Teksten via OCR zijn niet geschikt vanwege het grote aantal fouten, al zal het verschil niet te zien zijn als tot 20% van de woorden foutief zijn. De presentator is dus erg voorstander van open access van teksten en verwees ook naar het idee van een vorige presentatie: spotify the sciences.

Hieronder nog enkele andere presentaties en workshops die ik nog kort wil noemen omdat ze apart, leuk of interessant waren.
Ten eerste was er een presentatie over een manier om muziek bij een video te suggereren door iemand van de TU Delft: From Water Music to ‘Underwater Music’: Multimedia Soundtrack Retrieval with Social Mass Media Resources (Cynthia C. S. Liem). Het bleek dat het bij een video vooral om het verhaal gaat en minder om het beeld bij de keuze van de muziek. Ze maakte gebruik van IMdb om een soortgelijke film te vinden en daarin stond dan een referentie naar de film muziek die via last.fm werd gevonden.

Een workshop over text mining was ook interessant: Text mining workflows for indexing archives with automatically extracted semantic metadata (Riza Batista-Navarro). Hierbij ging het over een manier om text mining te gebruiken om beter te kunnen zoeken. Als full-text search wordt toegepast kunnen sommige woorden een dubbele betekenis hebben (zoals bank voor geldzaken of om op te zitten) en dingen hebben vaak meerdere woorden die naar hetzelfde ding verwijzen (zoals bank en sofa). Hierdoor is full-text search minder geschikt om het juiste te vinden. Een oplossing hiervoor is om alleen de belangrijke woorden binnen een tekst te herkennen en van betekenis te voorzien: Named Entity Recognition. Er is een aantal benaderingen:
– dictionary-based: hierbij wordt een set van woorden gebruikt om de entities in de tekst te herkennen. Dit heeft als voordeel dat het simpel is en dat woordenlijsten beschikbaar zijn. Het nadeel is dat woordenlijsten groot zijn, maar niet compleet en de entiteiten overlappen elkaar soms.
– rule-based: hierbij wordt gebruik gemaakt van regular expressions. Bijv. woorden die met een hoofdletter beginnen zijn altijd namen of woorden die eindigen op land, weg of straat zijn altijd geografisch van aard. Iets ingewikkelder is contextual matching, waarbij de context van de woorden de betekenis geeft. Bijv. “Jan werkt bij de KLM”, waarbij “werkt bij” de relatie aangeeft tussen de naam van een persoon en een bedrijf. Het voordeel is dat de handmatig opgebouwde regels precies zijn, maar het nadeel is dat het domeinspecifiek is en een dure ontwikkeling.
– machine learning: hierbij is de computer geleerd hoe het entiteiten uit een tekst moet halen. Hierbij kan men onderscheid maken tussen supervised learning, waarbij veel voorbeelden (trainingsdata) nodig zijn, semi-supervised learning, beetje trainingsdata nodig, en unsupervised learning waarbij geen training data nodig is.
Hierna werd nog uitgebreid gesproken over Elasticsearch, een zoekmachine, die net als SOLR gebaseerd is op Lucene.

De conferentie werd afgesloten met een presentatie van Tony Veale: “Metaphors All the Way Down: The many practical uses of figurative language understanding”. Hij had het vooral over metaforen. Bijvoorbeeld over een bibliotheek waarin alle boeken die ooit geschreven zouden kunnen worden. Dus ook een boek wat een normaal boek lijkt, maar waarvan de laatste paar bladzijdes onzin bevatten, waardoor je eigenlijk niks aan het boek hebt. Zo’n bibliotheek, ook al zou die alle mogelijke boeken bevatten, zou niet zinvol zijn omdat je alleen met zekerheid kan zeggen of je het juiste boek hebt, als je het boek ook helemaal leest. Vandaar deze quote: “What makes a good library is not what you put into it, but what you don’t put into it.”
Verder had hij en zijn team onderzoek gedaan naar tweetbots die op basis van de inhoud van Digital Libraries, tweets schrijven op twitter. Daar kwamen soms hele verrassende uitspraken van de tweetbots uit, zoals:
“One does not simply walk hand-in-hand with violence.”
“Suspicions were once nurtured by informed investigators.”
Meer hiervan is te vinden op twitter onder @MetaphorMagnet, @MetaphorMirror@bestofbotworlds en de tweetbot die delen van ebooks tweet @horse_ebooks

De volgende TPDL conferentie is op Thessaloniki in Griekenland van 17 tot 21 september 2017, dus ik hou me zeker aanbevolen.