Week X: Het Pauzenummer

christmas-316448_640In de komende twee weken hebben we een kleine onderbreking in de cursus vanwege de feestdagen. Vandaar dat we een pauzenummer presenteren, waarin we een aantal mooie apps met je willen delen die wellicht niet direct voor onderzoek inzetbaar zijn, maar wel mooi en/of educatief zijn. Met dank aan Saskia van Bergen voor een aantal van de culturele en erfgoedsuggesties! Ik heb ze onderverdeeld in Leerzaam en Cultureel. Geniet van de prachtige apps en de interessante video’s. En fijne feestdagen!

Leerzaam

khanKhan Academy (iOS/Android)
De Khan Academy is een van de grote platforms voor MOOCs en andere educatieve video’s. Khan Academy is de enige die niet alleen video’s biedt voor hoger onderwijs, maar ook voor jongere deelnemers en die volledig gratis is. Een mooi voorbeeld, van iemand die we goed kennen, zijn de video’s van Erik Kwakkel over het maken van het middeleeuwse boek.

courseraCoursera (iOS/Android)
Coursera is ook een van de grote MOOC platforms. Niet alle cursussen zijn gratis en inschrijven is verplicht, maar de cursussen zijn de moeite waard. Alle Leidse MOOCs worden aangeboden via Coursera.

itunesuiTunes U (iOS)
iTunes U is een Apple product gestoeld op dezelfde basis als Khan en Coursera. Met de opkomst van tablets in de klas, is de focus van de content wel verschoven richting lagere en middelbare school lessen.

 

TEDlogoTED (iOS/Android)
Iedereen heeft weleens van TED gehoord. Een prestigieus congres met vaak interessante sprekers die innovatief bezig zijn in hun veld van expertise. Een hele bekende in bibliotheekland is die van Eli Pariser over de filter bubble, maar ikzelf vind deze information time machine van Frederic Kaplan ook erg gaaf.

LOGO_UNIVERSITEIT_VAN_NEDERLANDUniversiteit van Nederland (iOS/Android)
De Universiteit van Nederland is niet alleen leerzaam maar ook leuk. In een poging om aan het grote publiek te laten zien dat passie ieder onderwerp interessant kan maken laten de heren achter de Universiteit van Nederland ’s lands beste universitaire docenten les geven aan het grote publiek. En met succes; inmiddels zijn ze bezig met het derde seizoen. Ook Leidse hoogleraren maken hun opwachting: Paul Cliteur, Timo de Rijk, André Gerrits, Stefan Sagel, Bart van den Boom, en Bas Haring maakten al eerder hun opwachting. Marc van Oostendorp was eerder deze maand de professor van dienst.

Cultureel

leidendiscoveriesLeiden Discoveries (iOS/Android)  Wellicht zijn de karakteristieke rood/zwarte borden in de binnenstad je al opgevallen. Leiden Discoveries is de bijbehorende app. Een interactieve manier om de stad en haar wetenschappelijke geschiedenis te leren kennen. Er zijn verschillende routes beschikbaar en je kunt de route ook nog personaliseren. Misschien een mooie tip voor een niet-regenachtige kerstwandeling?

rijksRijksmuseum (iOS/Android)
Deze prachtige app van het Rijksmuseum kan niet alleen als audio tour door het museum worden gebruikt, met verschillende rondleidingen om uit te kiezen, maar laat je dezelfde rondleidingen gewoon vanaf je bank doen, met audio clips, filmpjes en foto’s. Daarnaast kun je meer informatie vinden over ruim 200 objecten in het museum.

mauritshuisHet Mauritshuis (iOS/Android)
De app van het Mauritshuis is sterk vergelijkbaar met die van het Rijksmuseum. De collectie kan verkend worden aan de hand van een aantal verschillende thema’s, er is een mogelijkheid om losse tentoongestelde werken op te zoeken en er is ook een speurtocht uitgezet voor de jongere bezoeker.

europeanaEuropeana Open Culture (iOS/Android)
Europeana is het Europese digitale portal voor erfgoed, met name in visueel opzicht. Een grote verzameling aan gedigitaliseerd erfgoed afkomstig uit bibliotheken, musea en andere erfgoedinstellingen waarin het altijd interessant is om even te grasduinen. Met Europeana Open Culture kan door deze bron gebladerd worden, hoewel de ontsluiting niet altijd even soepel gaat.

gelderlandCollectiebrowser van Collectie Gelderland (iOS/Android)
De collectiebrowser van de Collectie Gelderland brengt verschillende collecties uit musea, archieven, bibliotheken, en monumenten samen in één app waarin de collecties op verschillende manieren kunnen worden doorgebladerd: op onderwerp, plaats of collectie. Het is een prachtige app om doorheen te dwalen, maar zonder zoekfunctie is gericht zoeken lastig.

App_Internet-Archive_220The Internet Archive (iOS/Android)
The Internet Archive en de Wayback Machine zijn het geheugen van het internet en het Archive bevat bijvoorbeeld ook de database van Project Gutenberg. En uiteraard hebben ze ook een app waarin je alle boeken, filmpjes, audio-fragmenten en afbeelding rustig kan bekijken, lezen of beluisteren.

wikiartWiki Art (iOS)
Wiki Art is alleen beschikbaar voor Apple, maar is een prachtige app voor de kunstliefhebber.

 

 

vogala-middelnederlands-appVogala (iOS/Android)
Vogala laat Middelnederlands klinken! Wanneer je de app voor het eerst op start duurt het even voor hij opent omdat hij de bestandjes moet binnenhalen, maar het is een prachtige app en de geluidsfragmenten en voordrachten van de teksten zijn geweldig. Het is verrassend om te horen hoeveel en tegelijk hoe weinig het Nederlands veranderd is.

lezinggemistLezing Gemist (iOS/Android)
In het verlengde van apps zoals TED en de Universiteit van Nederland, maar toch meer op zijn plek in de categorie Cultureel, is de Lezing Gemist app van het Studium Generale van de Universiteit Utrecht: een geweldige app! Saskia plaatste bij de app de vraag waarom Leiden dit nog niet heeft en daar kan ik me alleen maar bij aansluiten!

icon_iPad_72Medieval handwriting (iOS/Android)
Deze app van Institute for Medieval Studies at the University of Leeds laat je oefenen met het lezen van middeleeuws handschrift en met het transcriberen ervan. Zelfs als je geen boekwetenschapper bent, is dat laatste een leuke puzzel.

 

ikjancremerIk Jan Cremer (iOS)
Uitgebracht in 2011 door het Letterkundig Museum ligt de focus van deze app volledig op dit ene boek. Bladeren door het manuscript, de ontwikkeling van de cover en het opzetten van de reclame campagne, het kan allemaal. Veel interessant materiaal dus, maar de navigatie is wat stroef en de app is alleen beschikbaar voor iOS.

sworkitSworkit (iOS/Android)
En na het verkennen van al deze apps en het verorberen van de lekkernijen van de feestdagen, is een beetje beweging misschien wel lekker. Maar met een beetje pech hebben we geen Witte Kerst maar een Natte Kerst en zit een stevige wandeling er niet in. Dan biedt Sworkit de uitkomst. Deze korte trainingen laten je zeven minuten helemaal losgaan om je conditie te verbeteren.

Week 5: Annoteren

De toekomst is papierloos, of toch niet?

In de afgelopen weken heb je ontdekt hoe je wetenschappelijke informatie kunt vinden en lezen op je tablet of smartphone en hoe je de gevonden informatie kunt beheren voor latere verwerking. Vandaag gaan we een stapje terug in het onderzoeksproces. Bij het lezen van wetenschappelijke literatuur hoort ook het maken van aantekeningen. Hier lijkt een kink in de kabel voor het papierloos werken van de toekomst op te treden, want om aantekeningen te maken moet je de boel weer uitprinten. Nee hoor, dat hoeft helemaal niet, ook aantekeningen maken kan gewoon op de tablet. En daarbij kun je meer doen dan alleen highlighten of opmerkingen plaatsen zoals je in de verschillende readers, bijv. BlueFire, kunt doen, de mogelijkheden zijn nog veel uitgebreider.

Apps

Er zijn behoorlijk wat verschillende apps beschikbaar, zowel gratis als betaald. iAnnotate voor iOS en Folia voor Android en iOS zijn van dezelfde maker en bieden beiden uitgebreide annotatiemogelijkheden en de optie om de app te linken aan een cloudopslagdienst zoals Dropbox of Google Drive (in week 7 zullen we verder ingaan op dit soort opslagdiensten.) Twee vergelijkbare apps zijn Goodreader (iOS) en Xodo (Android).

Papership is een combinatie van reference manager en annotatie app. Je kunt je Zotero of Mendeley app linken aan de app en account synchoniseren en beheren. Daarnaast biedt Papership ook de mogelijkheid om je bestanden uitgebreid te annoteren. Helaas is Papership momenteel alleen maar beschikbaar voor iOS.

Opdracht

Kies een van de annotatie apps uit en test deze uit. Ga aan de slag met een PDF, kijk welke mogelijkheden er zijn en beschrijf je ervaringen op je Tumblr blog. Brengen deze annotatie apps de papierloze toekomst dichterbij voor je of blijf je toch trouw aan papier voor het maken van aantekeningen? Vergeet niet je link te mailen!

Week 4: Reference managers

In week 4 ga je aan de slag met reference managers. Kun jij deze eigenlijk wel gebruiken op een tablet?

Gevonden! En dan?

In de afgelopen weken heb je ontdekt hoe je wetenschappelijke informatie, in boek of artikelvorm, kunt vinden op de tablet of smartphone. Maar als je de informatie gevonden hebt, wil je haar natuurlijk ook bewaren en verwerken. Op de computer gebeurt dit meestal via een reference management programma, zoals EndNote of Mendeley. Je kunt dan niet alleen alle bibliografische gegevens opslaan, maar ook de PDFs en je kunt gebruikmaken van de zogenaamde “Cite while you write”-functie, waarbij je de literatuurverwijzingen automatisch in de juiste vorm kunt laten genereren door de software. Voor de drie bekendste reference managers – EndNote, Mendeley en Zotero – zijn er ook apps beschikbaar, hoewel er voor Zotero geen officiële app bestaat. De apps missen weliswaar de “Cite while you write”-functie van de desktopversies, maar laten je wel je collectie van referenties beheren en de bijbehorende PDFs lezen.

Qua apps ligt de functionaliteit van de drie reference managers redelijk dichtbij elkaar; het is vooral de functionaliteit van de desktopversies die verschilt. Een beschrijving van de verschillen tussen EndNote, Mendeley, en Zotero kun je vinden op The Connected Leiden Researcher.

Reference Apps

Mendeley

mendeleylogo-150x160Voor Mendeley is er voor zowel iOS als Android een officiële Mendeley app die volledig geïntegreerd is met de desktop versie. Een Mendeley-account is gratis aan te maken zelfs vanuit de app en stelt je in staat om meteen referenties te importeren vanuit verschillende andere apps zoals BrowZine en Safari.

Zotero

zotero-150x160Voor Zotero is er geen officiële app, maar er zijn verschillende apps beschikbaar voor zowel iOS als Android. Voor iOS zijn er ZotPad en Papership. Voor Android zijn er drie, ZedLite, Zandy en Zotable. Die laatste twee zijn betaalde apps, de rest is gratis. Daarnaast heeft Zotero een mobiele webversie die je dezelfde mogelijkheden geeft als de gewone webversie.

EndNote

endnoteEndnote heeft alleen een iOS app en lijkt geen plannen te hebben om een Android versie te maken. Er is wel een mobiele versie van Endnote Online, maar Cite While You Write werkt alleen met Word op een desktop. Het is overigens wel zaak om bij het exporteren van verwijzingen te kiezen voor de correcte EndNoteversie; exporteren naar de reguliere EndNote en niet EndNote Online zorgt ervoor dat de citaties niet aankomen in je Online account. Een uitgebreide vergelijking van EndNote en EndNote Online kun je vinden op deze pagina van de Universiteit van Toronto.

Tip: Een uitgebreider overzicht van beschikbare, door de universiteit ondersteunde reference managers – inclusief een uitgebreide vergelijking  – kun je vinden op onze website.

Opdracht

Bekijk de onderstaande video’s om een indruk te krijgen van de verschillende apps. Welk systeem lijkt je het fijnste werken en waarom? Vergeet niet om je link te mailen!

Week 2 Terugblik

De e-books uit week 2 maken nogal wat los! Veiligheidscertificaten die niet meer geldig zijn, het aanmaken van meerdere accounts dat niet altijd soepel verloopt, downloadproblemen, BlueFire dat kuren vertoont – het komt allemaal voorbij in de verschillende huiswerkopdrachten die zijn binnengekomen. Het lijkt erop dat vooral Ebsco problemen geeft.

Eveiligheidbs-koppig

Het inloggen is omslachtig, met drie verschillende accounts waarvoor je alle drie moet inloggen. Ebsco boeken lenen via de Ebsco app lijkt toch het makkelijkste (lees met de minste hordes) te werken, hoewel je ook daar telkens moet inloggen om een boek daadwerkelijk te downloaden. Maar het boek wordt tenminste wel meteen in een reader gedownload na lenen, iets wat bij het lenen van Ebsco boeken via de catalogus nog weleens mis kan gaan. Soms loopt bij het downloaden van het boek naar BlueFire de boel vast of hij blijft uren zeggen dat hij nog aan het downloaden is, of nog erger hij geeft de melding “Downloaden mislukt” zonder verdere uitleg. Deze downloadproblemen komen vaak door een zwakke verbinding, waardoor de server aan de kant van Ebsco denkt dat de connectie verbroken is. Een andere optie is dat je gekozen titel grote afbeeldingen of een grafisch zware cover heeft en daar gaat BlueFire ook nog weleens van hikken, zeker wanneer het PDF-bestanden betreft. Stug volhouden en het een paar keer opnieuw proberen is dan vaak de beste oplossing.

Frustratie

Wat wel duidelijk is geworden, is dat het best een frustrerend proces is en als wij dat al zo ervaren, hoe is dat dan voor onze gebruikers? Dit laatste is een conclusie die ik al een aantal maal voorbij heb zien komen in de verschillende blogposts. En misschien is het dan fijn om te horen dat mede door deze les en de daar opgedane ervaring de collega’s van e-resources en DD gaan kijken of de inlogprocedures voor Ebsco niet versimpeld kunnen worden.

Vragen

Ik heb ook een aantal vragen voorbij zien komen waarvan ik dacht dat het misschien handig was om die te beantwoorden voor iedereen en niet alleen aan de vraagsteller direct.

Waarom hebben we een AdobeID nodig om EBL of Ebsco boeken te lenen?
EBL en Ebsco hebben ervoor gekozen om hun boeken te beveiligen via Digital Rights Management, een service die loopt via Adobe Digital Editions. Om te zorgen dat je bestand het na drie dagen (EBL) of een week (Ebsco) het niet meer doet, moet Adobe weten wie op welk apparaat leest door middel van je AdobeID.

Hoe kun je navigeren of terug naar de index in BlueFire?
Als je op je scherm tikt in BlueFire komt er een balk tevoorschijn met daarin de keuzes Now Reading, Contents, Bookmarks, en Info. Als je Contents selecteert kom je bij de inhoudsopgave terecht. Onder het loepje in de balk zit ook de zoekfunctie.

Wat gebeurt er met mijn aantekeningen als het boek verloopt?
Daar zijn de meningen over verdeeld. Officieel zou de aantekeningenlaag bewaard moeten blijven, zodat wanneer je het boek opnieuw downloadt ze er weer staan, maar dat is bij mij persoonlijk nog nooit gelukt. Aantekeningen synchroniseren sowieso niet tussen verschillende apparaten.

Kun je het boek echt maar 3 tot 7 dagen lenen?
Ja dat kan echt maar zo kort, maar je kunt het boek oneindig opnieuw downloaden!

Niet eenvoudig

De conclusie van week 2 en de verschillende reacties is waarschijnlijk dat e-books niet eenvoudig zijn en dat er nog een hoop winst te boeken valt qua gebruikersvriendelijkheid.

Week 3: Artikelen vinden met uitgeversapps en BrowZine

Vorige week hebben we gekeken naar het vinden en lezen van e-Books. In week 3 van de cursus 7 Mobiele Dingen gaan we kijken naar het vinden van artikelen met behulp van tablets en smartphones. Daarnaast zullen we aandacht besteden aan BrowZine, de e-journal app die door onze bibliotheek wordt aangeboden.

Uitgeversapps

Je kunt artikelen zoeken via de catalogus en de databases die daarin te vinden zijn, maar veel uitgevers hebben hun eigen apps of mobiele webversie. Deze apps laten je direct zoeken in hun bestanden, vaak met maar eenmalig of periodiek inloggen. Een voorbeeld hiervan is de app (alleen iOS) van de Encyclopdia Britannica. Deze download je via de WiFi van de universiteit en dan kun je er overal gebruik van maken, mits je eens in de drie maanden de app weer opent via het universiteitsnetwerk.

Een ander voorbeeld is de SpringerLink app (iOS/Android), waarin je alle Springer producten kunt doorzoeken en wanneer je inlogt met je ULCN-account. Je kunt dan zelfs kiezen om alleen dat te zien waar je ook daadwerkelijk toegang toe hebt.

Op de pagina De bieb op uw mobiele telefoon kun je een overzicht vinden van welke apps er beschikbaar zijn voor databases en uitgevers waar wij als bibliotheek toegang toe hebben.

Tip: Bij de meeste apps van uitgevers moet je een persoonlijk account gebruiken. Dat doe je door (binnen het universitaire netwerk) een account te maken in de webversie van de database. Dat is dus niet je ULCN account.

BrowZine

De catalogus en mobiele webversies en apps van databases en uitgevers zijn de manier om artikelen te vinden op onderwerp. Maar het ouderwetse grasduinen in stapels (gebonden) tijdschriften is in de digitale wereld vaak toch ingewikkelder. Sinds vorig jaar biedt de UBL daar een oplossing voor in de vorm van BrowZine. Deze app, die ook beschikbaar is voor het web, maakt het mogelijk om door de inhoudsopgaven van tijdschriften te bladeren en artikelen die interessant lijken meteen in te zien. Je kan ook je favoriete tijdschriften op een vast plankje zetten, zodat je ze snel kunt terugvinden en een notificatie kunt ontvangen op het moment dat er een nieuwe aflevering is verschenen.

Bekijk het volgende filmpje voor een uitgebreidere introductie van BrowZine

Opdracht

  • Installeer Browzine en maak je eigen plankje met favorieten.
  • Schrijf een Tumblr post met daarbij een screenshot van je plankje, beschrijf je ervaring en hoe je denkt dat Browzine voor onze gebruikers handig kan zijn.
  • Mail ons de link naar je post.